ग्रामीण विकासातून सामाजिक परिवर्तनाची चळवळ
लोकमंगल फाऊंडेशन ग्रामीण भारताचे वैभव परत आणण्यासाठी कार्य करत आहे. ग्रामीण समाजातील प्रत्येक वर्गाच्या जीवनमानात सुधारणा घडवणे हा आमचा संकल्प आहे.
संस्थेची प्रेरणा व ध्येय
लोकमंगल फाऊंडेशन ही ग्रामीण समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी कार्यरत असलेली सेवाभावी संस्था आहे. मा. सुभाष बापू देशमुख यांच्या लोकसेवेच्या ध्येयातून सुरू झालेल्या या संस्थेचा उद्देश ग्रामीण भागातील गरजू नागरिकांना आवश्यक सुविधा, संधी आणि आधार उपलब्ध करून देत त्यांचे जीवनमान उंचावणे हा आहे.
२३ उपक्रमांची व्याप्ती
शिक्षण, आरोग्य, अन्नसुरक्षा, जलसंधारण, शेती, ज्येष्ठ नागरिक सेवा आणि सामाजिक कल्याण अशा विविध क्षेत्रांत २३ उपक्रमांच्या माध्यमातून संस्था कार्यरत आहे. अन्नपूर्णा योजना, सामुदायिक विवाह सोहळे, शैक्षणिक उपक्रम, जलसंधारण आणि आरोग्य सेवेसह विविध उपक्रमांद्वारे समाजातील गरजू घटकांपर्यंत सेवा पोहोचवली जात आहे. ग्रामीण भागातील गरजा आणि स्थानिक समस्या समजून घेऊन शाश्वत विकास, स्वावलंबन आणि सामाजिक सक्षमीकरणाला प्राधान्य देणे, हा लोकमंगल फाऊंडेशनच्या कार्याचा केंद्रबिंदू आहे.
शाश्वत विकास व निरंतर वाटचाल
समाजाच्या शेवटच्या घटकापर्यंत सेवा आणि विकासाच्या संधी पोहोचवण्याच्या संकल्पातून लोकमंगल फाऊंडेशनची वाटचाल निरंतर सुरू आहे.
सर्व २३ सामाजिक उपक्रम
विषयानुसार निवडा किंवा थेट शोधून प्रत्येक उपक्रमाची सविस्तर माहिती जाणून घ्या
अन्न व पोषणलोकमंगल अन्नपूर्णा योजना
अन्न ही प्रत्येक व्यक्तीची मूलभूत गरज आहे. मात्र, आर्थिक अडचणी, शारीरिक मर्यादा किंवा कुटुंबाचा आधार नसल्यामुळे अनेक ज्येष्ठ नागरिकांना दररोजच्या जेवणाची व्यवस्था करणे कठीण जाते. ही गरज लक्षात घेऊन लोकमंगल फाऊंडेशनने ८ मार्च २०१३ रोजी लोकमंगल अन्नपूर्णा योजना सुरू केली.
जल व शेतीलोकमंगल जलसंधारण योजना | जलसमृद्ध शेती, समृद्ध शेतकरी
भारत हा कृषिप्रधान देश असून शेती हा आपल्या अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे. अहोरात्र कष्ट करून संपूर्ण समाजासाठी अन्नधान्य पिकवणाऱ्या शेतकऱ्याच्या जीवनात पाण्याचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. मात्र, दुष्काळ, पूर आणि अवेळी पाऊस यांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे शेतीचे मोठे नुकसान होते. शेतीसाठी पाण्याची उपलब्धता वाढवून या समस्यांवर मात करण्याच्या उद्देशाने लोकमंगल फाऊंडेशनने जलसंधारण उपक्रम सुरू केला. धरणे आणि तलावांमध्ये वर्षानुवर्षे साचणाऱ्या गाळामुळे त्यांच्या जलसाठवण क्षमतेत घट होते. ही समस्या दूर करण्यासाठी फाऊंडेशनतर्फे ‘गाळमुक्त धरण, गाळयुक्त शिवार’ हा उपक्रम राबवण्यात येतो. या उपक्रमांतर्गत तलावांतील गाळ काढून तो शेतकऱ्यांना विनामूल्य उपलब्ध करून दिला जातो. त्यामुळे जलसाठवण क्षमता वाढण्यासोबतच शेतजमिनीची सुपीकता सुधारण्यासही मदत होते.
शिक्षणLOTUS | शिक्षणाच्या बळावर स्वप्नांना नवी दिशा
शिक्षण हा प्रत्येक मुलाचा मूलभूत अधिकार आहे. शिक्षणामुळे व्यक्तीला ज्ञान मिळते, आत्मविश्वास वाढतो आणि स्वतःचे भविष्य घडवण्याची संधी मिळते. मात्र, आर्थिक परिस्थिती प्रतिकूल असल्यामुळे अनेक होतकरू आणि मेहनती विद्यार्थ्यांना इच्छा असूनही पुढील शिक्षण घेता येत नाही. आर्थिक अडचणींमुळे त्यांच्या शिक्षणात खंड पडू नये, यासाठी लोकमंगल फाऊंडेशनने LOTUS – Lokmangal Organization for Teaching Underprivileged Students हा उपक्रम सुरू केला आहे. या उपक्रमांतर्गत आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, मात्र गुणवंत आणि होतकरू विद्यार्थ्यांना दत्तक घेऊन त्यांच्या पुढील शिक्षणाचा खर्च फाऊंडेशनतर्फे उचलला जातो. दरवर्षी बारावी उत्तीर्ण झालेल्या २०० विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी मदत केली जाते. आतापर्यंत २२५ विद्यार्थ्यांना दत्तक घेण्यात आले असून, एकूण ₹९०,९९,२२६ इतके आर्थिक सहकार्य शिष्यवृत्तीच्या स्वरूपात देण्यात आले आहे.
सामाजिक कल्याणसर्वधर्मीय सामुदायिक विवाह सोहळा | मंगलमय सहजीवनाची नवी सुरुवात
विवाह हा दोन व्यक्तींना आयुष्यभराच्या सहजीवनात बांधणारा आणि दोन कुटुंबांना नात्याच्या बंधात जोडणारा संस्कार आहे. मात्र, आर्थिक अडचणींमुळे अनेक कुटुंबांसाठी विवाहाचा खर्च मोठे आव्हान ठरतो. या कुटुंबांना आधार देण्यासाठी लोकमंगल फाऊंडेशनने ‘सर्वधर्मीय सामुदायिक विवाह सोहळा’ हा उपक्रम सुरू केला आहे. या उपक्रमांतर्गत विवाहेच्छुक जोडप्यांना विवाहासाठी आवश्यक सुविधा विनामूल्य उपलब्ध करून दिल्या जातात. त्यामुळे कुटुंबांवरील आर्थिक भार कमी होतो आणि नवदांपत्याला आपल्या नव्या आयुष्याची सुरुवात सन्मानाने करता येते. सर्वधर्मीय ऐक्याचा मंगलमय सोहळा या सोहळ्यात विविध जाती, धर्म आणि पंथांतील जोडपी सहभागी होतात. प्रत्येक समाजाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरांचा आदर राखून विवाहविधी पार पाडले जातात. त्यासाठी विविध समाजांतील पुजारी आणि धर्मगुरूंची व्यवस्था केली जाते. सोहळ्यासाठी मंडप, व्यासपीठ, प्रकाशयोजना, ध्वनिव्यवस्था आणि इतर आवश्यक सुविधांची व्यवस्था केली जाते. विवाहबद्ध होणाऱ्या जोडप्यांना विवाहासाठी आवश्यक वस्त्रे, दागिने आणि संसारोपयोगी साहित्य विनामूल्य दिले जाते. तसेच एका दिवसात तब्बल एक लाख पाहुण्यांसाठी भोजनाची व्यवस्था केली जाते. वधू मागासवर्गीय समाजातील असल्यास, तिला समाज कल्याण विभागाकडून मिळणारे ‘कन्यादान अनुदान’ मिळवून देण्यासाठीही फाऊंडेशन सहकार्य करते. विवाहाचा अनावश्यक खर्च कमी करणे, हुंडा प्रथेला आळा घालणे आणि विविध धर्मांतील नागरिकांमध्ये सामाजिक सलोखा व परस्पर सद्भाव वाढवणे, ही या उपक्रमाची प्रमुख उद्दिष्टे आहेत.
अन्न व पोषणएक मूठ धान्य योजना
लहान वयातच मुलांमध्ये गरजू व्यक्तींना मदत करण्याची आणि दान करण्याची सवय निर्माण व्हावी, हा या उपक्रमामागील मुख्य उद्देश आहे. शाळेतील विद्यार्थी धान्य जमा करून ते अन्नपूर्णा योजनेसाठी देतात. यासोबतच, आई-वडील आणि आजी-आजोबांना निराधार होऊ न देण्याची शपथही विद्यार्थ्यांना दिली जाते...
संस्कृती व पर्यावरणलोकमंगल साहित्य पुरस्कार
मराठी साहित्य क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या साहित्यिकांचा सन्मान करण्यासाठी लोकमंगल साहित्य पुरस्कार सुरू करण्यात आला. सन २०१५ पासून या पुरस्काराचे आयोजन केले जात आहे.
शिक्षणलोकमंगल शिक्षक रत्न पुरस्कार
गुणवंत शिक्षकांच्या कार्याचा आणि शैक्षणिक क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या आदर्श शाळांचा गौरव करण्यासाठी लोकमंगल शिक्षक रत्न पुरस्कार सुरू करण्यात आला. सन २००७ पासून हा उपक्रम सातत्याने राबवला जात आहे.
आरोग्यलोकमंगल संजीवनी मेडिकल
लोकमंगल संजीवनी मेडिकलची सुरुवात १२ डिसेंबर २०२५ रोजी करण्यात आली. गरीब, गरजू आणि वंचित घटकांतील रुग्णांना आवश्यक औषधे विनामूल्य उपलब्ध करून देणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.
आरोग्यमहाआरोग्य शिबीर
सोलापूर आणि परिसरातील नागरिकांना मोफत आरोग्य तपासणी, औषधोपचार आणि शस्त्रक्रियेची सुविधा मिळावी, या उद्देशाने ३१ मे २०१६ रोजी महाआरोग्य शिबिराचे आयोजन करण्यात आले. या शिबिराचा सुमारे ३५,००० रुग्णांनी लाभ घेतला.
आरोग्यदिव्यांग शिबीर
दिव्यांग बांधवांना दैनंदिन जीवनातील अडचणींवर मात करता यावी आणि त्यांना स्वावलंबी जीवन जगता यावे, या उद्देशाने या शिबिराचे आयोजन करण्यात आले. शिबिरात जयपूर फूट, कॅलिपर्स, कुबड्या, तीनचाकी सायकली, व्हीलचेअर, श्रवणयंत्रे आणि ऑर्थो शूज यांसारखी आवश्यक साधने विनामूल्य उपलब्ध करून देण्यात आली.
आरोग्यमोफत सर्वरोग निदान शिबीर
झोपडपट्टी, कामगार व गरजू भागातील नागरिकांची विविध आजारांसाठी मोफत तपासणी करून त्यांना वेळेवर उपचार उपलब्ध करून दिले जातात. मोतीबिंदू, महिलांची रक्त तपासणी, कर्करोग, दंतविकार व हृदयविकाराची तपासणी केली जाते.
आरोग्यरक्तदान शिबीर
रक्ताची निर्मिती कृत्रिम पद्धतीने करता येत नसल्यामुळे गरजू रुग्णांसाठी रक्तदान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विविध दिवसांचे औचित्य साधून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते व रक्तदानाबाबत जनजागृती केली जाते.
शिक्षणविद्यार्थ्यांना शालेय साहित्य व वही वाटप
जिल्हा परिषद शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या गरीब, गरजू आणि एकल पालकांच्या मुलांना शिक्षणासाठी आवश्यक साहित्य उपलब्ध करून दिले जाते. वह्या तसेच इतर शालेय साहित्य मोफत पुरवले जाते.
संस्कृती व पर्यावरणबालसंस्कार शिबीर
नव्या पिढीमध्ये भारतीय संस्कृतीची ओळख, चांगले संस्कार, शिस्त आणि सकारात्मक विचार रुजावेत, या उद्देशाने निवासी बालसंस्कार शिबिरांचे आयोजन केले जाते. विविध उपक्रमांच्या माध्यमातून मुलांच्या शारीरिक, मानसिक आणि नैतिक विकासाला चालना दिली जाते.
संस्कृती व पर्यावरणकिल्ला बांधणी स्पर्धा
दिवाळीत मुलांनी घरी किल्ले बांधण्याची जुनी परंपरा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचावी आणि मुलांना इतिहासाची ओळख व्हावी यासाठी शाळांच्या माध्यमातून भव्य किल्ला बांधणी स्पर्धा आयोजित केली जाते.
महिला व रोजगाररोजगार मेळावा
तरुणांना त्यांच्या शैक्षणिक पात्रतेनुसार आणि कौशल्यानुसार रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देणे, तसेच नोकरीच्या शोधात असलेल्या उमेदवारांना कंपन्यांशी जोडणे, हा या रोजगार मेळाव्याचा मुख्य उद्देश होता.
महिला व रोजगारमहिला दिन
जागतिक महिला दिन आणि अन्नपूर्णा योजनेच्या वर्धापन दिनाचे औचित्य साधून विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या कर्तृत्ववान महिलांचा सन्मान केला जातो. महिलांच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना प्रोत्साहन देणे, त्यांच्या अनुभवांचा इतर महिलांना लाभ करून देणे आणि त्यांच्यामध्ये आत्मविश्वास निर्माण करणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.
संस्कृती व पर्यावरणभजन व भारूड स्पर्धा
धार्मिक आणि सांस्कृतिक लोकपरंपरांचे जतन व संवर्धन करण्यासाठी दरवर्षी भजन-भारूड स्पर्धेचे आयोजन केले जाते. भजन व कीर्तन मंडळांना मृदंग, तबला, पेटी, हार्मोनियम यांसारखे साहित्यही उपलब्ध करून दिले जाते.
आरोग्यआंतरराष्ट्रीय योग दिन
दरवर्षी २१ जून रोजी आंतरराष्ट्रीय योग दिनानिमित्त शाळा, महाविद्यालये व सामाजिक केंद्रांमध्ये योग शिक्षकांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रशिक्षण दिले जाते. शारीरिक व मानसिक आरोग्याबाबत जनजागृती केली जाते.
महिला व रोजगारएकल महिला उपक्रम
पतीचे निधन झालेल्या, घटस्फोटित, पतीपासून विभक्त झालेल्या किंवा निराधार महिलांना स्वावलंबी जीवन जगता यावे, यासाठी लोकमंगल फाऊंडेशनतर्फे आर्थिक व सामाजिक आधार दिला जातो. महिलांच्या शैक्षणिक पात्रतेनुसार रोजगाराच्या संधी मिळवून देण्यासोबतच त्यांच्या मुलांच्या शिक्षणासाठी आर्थिक मदत आणि आवश्यक शालेय साहित्य उपलब्ध करून दिले जाते.
संस्कृती व पर्यावरणवृक्षारोपण व वृक्षसंवर्धन उपक्रम
वृक्षारोपण आणि वृक्षसंवर्धनाला प्रोत्साहन देऊन पर्यावरणाचे रक्षण करणे आणि नागरिकांमध्ये पर्यावरणाप्रती जबाबदारीची जाणीव निर्माण करणे.
संस्कृती व पर्यावरणदांडिया आणि गरबा स्पर्धा
नवरात्रोत्सवाचा उत्साह द्विगुणित करण्यासोबतच महिलांच्या कलागुणांना व्यासपीठ मिळावे आणि त्यांना आपली नृत्यकला सादर करण्याची संधी मिळावी, या उद्देशाने दांडिया व गरबा स्पर्धांचे आयोजन केले जाते. या स्पर्धांमध्ये महिलांना समूहाने किंवा वैयक्तिकरीत्या सहभागी होऊन आपले कौशल्य दाखवता येते.
सामाजिक कल्याणवृत्तपत्रांतील प्रसिद्धी
संस्थेच्या सामाजिक उपक्रमांचे कार्य व यश प्रसारमाध्यमांद्वारे व्यापक जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवणे.
अन्नपूर्णा योजनेसाठी आपण असे योगदान देऊ शकता...
₹१८,२५० — एका गरजू ज्येष्ठ नागरिकाचा एका वर्षाचा खर्च | ₹७६,५०० — ५० लाभार्थ्यांचा एक दिवसाचा खर्च